De vrijheid van Hans Teeuwen en Quinsy Gario

voetenomhoog ewoudbutterHumor en kunst kunnen schuren en ongemakkelijk zijn, ze kunnen als kwetsend en onbeschaafd worden ervaren, maar ze werken ook relativerend  en zijn belangrijke wapens zijn tegen elke vorm van religieuze of politieke intolerantie. Zolang er maar niet sprake is van dreigementen, geweld of de inperking van vrijheid van anderen.

“We moeten gewoon durven vaststellen dat we de echte vrijheid van meningsuiting kwijt zijn.” Dat zegt Hans Teeuwen, voorvechter van de vrijheid van meningsuiting, in een interview met het AD.

Teeuwen zegt niet wanneer die echte vrijheid van meningsuiting dan wel heeft bestaan. Het beledigen van de koning is altijd strafbaar geweest en kan een gevangenisstraf van 5 jaar opleveren, het ontkennen van de holocaust is ook al tijden strafbaar, net als het brengen van de Hitlergroet in het openbaar.

Je zou ook kunnen stellen dat de vrijheid van meningsuiting op sommige vlakken juist is vergroot.

Janmaat kreeg 20 jaar geleden nog een veroordeling omdat hij ‘vol is vol’ riep. Dat is uitermate beschaafd in vergelijking met de xenofobe en racisctische zooi die tegenwoordig op facebook of op sommige fora wordt geuit. Het is in sommige kringen volstrekt ‘normaal’ geworden om mensen te ontmenselijken door ze net als in Der Ewige Jude gebeurde te vergelijken met ongedierte (kakkerlakken, parasieten rifratten) of natuurrampen (tsunami’s).

Teeuwen is de laatste jaren voorzichtiger met het verkondigen van zijn mening zegt hij in het AD. “Maar in zekere zin houd ik sinds het begin van de gewelddadigheden, voor de moord op Theo van Gogh werd schrijver Salman Rushdie al bedreigd, al rekening met wat ik zeg.” Dat is opmerkelijk. Het betekent dat hij zich in feite altijd al heeft ingehouden: de fatwa tegen Salman Rushdie werd namelijk in 1989 uitgevaardigd, dat is vijf jaar voordat Hans Teeuwen zijn debuut als caberetier maakte.

Teeuwen geeft een voorbeeld: “Je weet dat de kunstenaar die varkensbloed over een Koran uitgiet, in een cartoon of in een grap, een groot probleem heeft. Belangrijk is om toe te geven dat die angst er is.”
Je kunt twisten of dit een voorbeeld van een geslaagde grap is of een smakeloze, onbeschaafde actie. Dat hangt van de context af, maar vooralsnog neig ik tot sterk tot het laatste. Maar, Teeuwen moet, zeker als kunstenaar, die ‘grap’ in vrijheid en zonder angst kunnen maken en de realiteit is dat het beledigen van de Koran nu eenmaal risicovoller is dan het beledigen van de Bijbel of de Thora. Dat hebben de aanslag op Charlie Hebdo en de moord op Theo van Gogh wel voldoende duidelijk gemaakt.

Teeuwen ziet als belangrijkste inperking van zijn meningsvrijheid dan ook vooral door dreigementen en geweld van extremisctische moslims.

Toch komt het gebrek aan tolerantie ook uit andere hoeken. Teeuwens collega Theo Maassen, die ook grappen over de islam maakt, heeft bijvoorbeeld nog nooit last heeft gehad van bedreigingen van moslims, maar kreeg juist wel te maken met ‘humorpolitie‘ en de bedreiging van PVV-aanhangers die grappen van Theo Maassen over de beveiliging van Wilders en de PVV in Volendam niet konden waarderen. VARA-website joop.nl had vergelijkbare ervaringen met PVV-stemmers en verwijderde een cartoon over Wilders na ernsitge bedreigingen, Herman van Veen kreeg dreigementen uit PVV-hoek net als een aantal moskeeen.

Er zijn meer voorbeelden van beperkingen van de vrijheid van meningsuiting die niet uit islamitische hoek komen. Vandaag laat kunstenaar en activist Quinsy Gario in een interview in de Volkskrant weten dat Mensen schrijven dat ze zijn strot gaan afsnijden. Eerder konden we lezen dat Quinsy Gario  ‘gewend’ is aan bedreigingen. Binnen een jaar ontving hij naar eigen zeggen 770 beledigingen en bedreigingen. De daders zijn mensen die zichzelf kennelijk alle vrijheid gunnen en die van een ander beperken. Alleen omdat ze het niet met hem eens zijn.
Een Hamas-vlag, IS-vlag of Princenvlag kun je maar beter thuis laten en Yasmina Haifi werd aan de schandpaal genageld en ontslagen vanwege een complottheorie met een kwalijk luchtje.  Het kan allemaal kwetsend en ongepast zijn, maar het zet niet aan tot geweld en zou wat mij betreft tot dezelfde vrijheid van meningsuiting moeten behoren als die Hans Teeuwen moet hebben.

En dan zijn we ten slotte de laatste jaren erg goed geworden in het snel labelen van mensen met een andere of ongewenste mening. Al snel ben je ‘racist’, ‘antisemiet’, ‘fascist’, ‘extreemlinks’, ‘extreemrechts’, ‘haatprediker’, ‘islamofoob’, ‘moslimknuffelaar’, ‘politek correct’, ‘zionist’ of ‘radicaal’. Die labels zijn nog geen inperking van de vrijheid van meningsuiting en zullen geregeld terecht gegeven worden, maar ze zijn ook wel een erg makkelijk middel geworden om onwelvallige meningen niet meer serieus te hoeven nemen. Voordat je het weet gaat men een stapje verder en sta je op een lijst met landverraders of volksvijanden (met de geruststellende toevoeging ‘geen hitlist’) of word je bedreigd en dan is er wel sprake van ernstige beperking van de vrijheid van mening.

Ik begrijp dat Hans Teeuwen aan zelfcensuur doet als het gaat om grappen over de islam gaat. En toch is het triest dat hij dit doet. Theo Maassen wil wel harde grappen blijven maken, zei hij na de aanslag op Charlie Hebdo tegen RTL Nieuws.

Hopelijk denken veel kunstenaars daar hetzelfde over. Humor en kunst kunnen schuren en ongemakkelijk zijn, ze kunnen als kwetsend en onbeschaafd worden ervaren, maar ze werken ook relativerend  en zijn belangrijke wapens zijn tegen elke vorm van religieuze of politieke intolerantie. Zolang er maar niet sprake is van dreigementen, geweld of de inperking van vrijheid van anderen.

Het is jammer dat het debat over de vrijheid van meningsuiting vaak zo hypocriet is. Als de mensen die zich druk maken om de vrijheid van meningsuiting van Hans Teeuwen zich nu net zo druk zouden maken om de vrijheid van Quinsy Gario, of vice versa, dan zouden we al een heel eind verder zijn.

Dit artikel verscheen eerder op Republiek Allochtonië. 

Meer over de vrijheid van meningsuiting op Republiek Allochtonië hier

2 thoughts on “De vrijheid van Hans Teeuwen en Quinsy Gario

  1. Hoewel ik eerst zij aan zij met Quinsy Gario heb gestaan, voel ik mij nu niet meer verbonden met zijn uitingen. Hans Teeuwen heb ik altijd als pijnlijk grof ervaren.

    Persoonlijk voel ik meer voor de nuance.

    Toch gun ik beide hun platform.

    De verharding en de agressie in Nederland staat mij tegen.
    Mag ik kiezen voor het respectvol omgaan met elkaar?
    Waarbij ik tegelijkertijd niemand de mond wil snoeren …..

    Vriendelijke groet,

    Like

  2. Vrijheid van meningsuiting is een van de 4 vrijheden die door Roosevelt geformuleerd zijn. Het is volgens mij wat de “”Westerse Beschaving”” onderscheid van alle andere beschavingen. Het besef dat vrijheden bestaan maar ook dat je dit concreet moet invullen en niet mag toestaan dat er mensen en groepen zijn die met deze ene vrijheid alle het andere ongedaan proberen te maken. Je ziet het gewoon overal. Steeds weer zijn er pogingen om te bepalen wat een ander wel of niet mag zeggen. Ook vanuit de AGW groep laats nog pogingen om de Media over te halen om geen hoor en wederhoor toe te passen op erkende klimaatsceptici. Een uiterst betreurenswaardige ontwikkeling. Het is aan de media zelf om te bepalen of en wat ze uiten.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s