Een college voor alle Amsterdammers?

lantarens ewoudbutterHet heeft even geduurd, maar Amsterdam heeft een college van D66, VVD en SP. Het akkoord dat de partijen hebben gesloten is getiteld: ‘Amsterdam is van iedereen’. Allereerst felicitaties aan de fractieleiders van de 3 partijen en dan vooral aan de grote winnaars van de verkiezingen: Laurens Ivens (SP) en vooral Jan Paternotte (D66). Paternotte wilde graag een college zonder PvdA en dat is hem gelukt. In Amsterdam is er sprake van politieke vernieuwing wanneer er zonder de PvdA wordt bestuurd en ook een college met SP-wethouders is een unicum. Dat kan allemaal  bijzonder verfrissend voor Amsterdam uitpakken. Wat echter ook nieuw is, is dat Amsterdam sinds decennia geen college heeft gehad dat zo weinig draagvlak heeft onder de bevolking. Deze coalitie kan met recht een Zuidas- of een grachtengordelcoalitie genoemd worden.  En dat zal vooral in SP-kringen pijn doen. Daarnaast heeft de coalitie erg weinig stemmen gehad van niet-westerse Amsterdamse kiezers. De coalitie D66-VVD-SP heeft met 26 van de 45 zetels een meerderheid in de gemeenteraad, maar niet de steun van de meerderheid van de Amsterdamse  kiezers: samen haalden de partijen slechts 49,2% van de stemmen.  En dat bij een opkomstpercentage van 50,3% Er zijn drie stadsdelen waar de coalitie een meerderheid van de stemmen heeft gehaald:  Zuid (58%), Centrum (55,4%) en stadsdeel West (50,4%).

De meeste stemmen (76,9%) haalde deze coalitie in het stembureau in het WTC-gebouw aan de Zuidas. Daar stemde 45,6% van de kiezers op D66, 30,5% op de VVD en 0,8% op de SP. Andere stembureaus waar de coalitie meer dan 70% van de stemmen haalde, zijn gevestigd aan de Lairessestraat en de Apollolaan. Niet direct de buurten waar de SP haar stemmers vandaan haalt. In Amsterdam-Oost kan de coalitie nog op redelijk wat steun rekenen: 49,1% stemde daar op de coalitiepartijen. In andere stadsdelen is dat niet het geval: in Nieuw-West haalde de coalitie 41,3% van de stemmen, in Noord 41% en in Zuid-Oost stemde slechts 36,6% van de kiezers op D66, VVD of SP.

SP

De coalitie zal vooral de SP nodig hebben om duidelijk te maken dat Amsterdam geen Zuidascoalitie heeft gekregen. Meer dan ooit zal de SP de wijken in moeten, nu niet om het maatschappelijk verzet te leiden, maar om het beleid van de coalitie aan haar achterban uit te leggen. Geen fractie zal dat overigens beter kunnen dan de huidige SP-fractie, maar het zal wel een hele zware klus worden. Om de grootste concurrent op links, de PvdA, de wind uit de zeilen te nemen, zal  de SP hierbij ongetwijfeld voor de strategie kiezen om hard tegen het landelijke PvdA-VVD beleid aan te schoppen. Het rechtse rotbeleid komt uit Den Haag, de SP maakt het in Amsterdam een stukje socialer.

Niet-westerse stemmers

Een nog groter legitimiteitsprobleem heeft de nieuwe coalitie onder niet-westerse stemmers. Uit onderzoek van IMES en O+S bleek dat 40% van de Marokkaanse Amsterdammers stemde op één van deze coalitiepartijen, 35% van de Surinaamse stemmers, en slechts 20% van de Turkse Amsterdammers. Diversiteit is ook niet de kracht van de drie coalitiepartijen: van de 26 zetels die de coalitie in de gemeenteraad heeft, worden er 24 bezet door autochtonen. In een stad waar de helft van de bewoners ‘niet-westers’ is,  is dat een bedroevende en weinig democratische score. Uitgezonderd de PvdA scoren andere partijen overigens ook slecht op diversiteit.

Politieke vernieuwing

Als GroenLinks-stemmer is dit uiteraard niet mijn gedroomde coalitie, maar met een college zonder PvdA en met de SP is er zeker sprake van politieke vernieuwing in de Stopera. Dat vind ik interessant. Toch is een andere coalitie nog lang niet voldoende om over politieke vernieuwing te spreken. Gezien (opnieuw) ook de lage opkomst zal het voor deze coalitie een flinke uitdaging zijn om wat aan de democratische legitimiteit van de Amsterdamse politiek in het algemeen en van deze coalitie in het bijzonder te doen. In die zin is de titel van het collage-akkoord (‘Amsterdam is van iedereen’) veelbelovend. De gemeentelijke politiek heeft dringend behoefte aan politieke hervormingen en meer zeggenschap en betrokkenheid van burgers. De Amsterdamse Stopera is al jaren een kaasstolp  en dat zal moeten veranderen. Ik ben ervan overtuigd dat zeker een democraat als Jan Paternotte mijn zorgen deelt. Ik ben erg benieuwd wat hij er met zijn coalitiepartners aan gaat doen.

De cijfers die ik in dit stuk heb gebruikt, zijn afkomstig uit een bewerking van dit excel-document. Bij het schrijven van dit stuk was wel de titel, maar niet de inhoud van het nieuwe college-akkoord bekend. Lees ook van Gijs Schumacher op stukroodvlees: De vreemdste eend in de bijt: D66, VVD en SP?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s