‘PVV’ers zijn geen moslimhaters’

Ahmed Marcouch was ruim vijf jaar geleden nog een onbekende moskeebestuurder, maar is inmiddels uitgegroeid tot een bekende en soms ook omstreden Marokkaanse Nederlander. Hij is niet bang de confrontatie aan te gaan en heeft daarom niet alleen uitgesproken fans, maar ook felle tegenstanders. Ik sprak met hem over de PVV, de PvdA, de islam, zijn relatie met de Marokkaanse gemeenschap en zijn ambities. Dit interview verscheen eerder in drie delen op maroc.nl

Afgelopen week werd bekend dat er een conflict was ontstaan tussen het afdelingsbestuur van de PvdA in Amsterdam Nieuw-West en de commissie die de kandidatenlijst opstelde voor de deelraadsverkiezingen in 2010. Op de conceptlijst van de commissie stond Ahmed Marcouch op de eerste plaats, maar daar was een meerderheid binnen het plaatselijke partijbestuur het niet mee eens. Zij zagen liever Achmed Baadoud als lijsttrekker. Na tussenkomst van de partijtop werd toch besloten Marcouch voor te stellen als lijsttrekker en Baadoud op twee te zetten. Op 7 december mogen de leden van de afdeling stemmen.

Ben je blij met het resultaat?
Ik had liever een lijsttrekkerverkiezing onder de leden gehouden, dan hadden we deze onrust niet gehad. Uiteindelijk kunnen de leden nu op 7 december reageren op de kandidatenlijst. De strijd is nog niet gestreden.

Blijf je wel vier jaar in Amsterdam Nieuw-West? Wat doe je wanneer Wouter Bos je belt om op landelijk niveau de PvdA redden?
Ik heb heel bewust gekozen voor Nieuw-West. Dat is een weloverwogen keuze. Op het lokale niveau kun je echt met mensen samenwerken en ben je toegankelijker voor burgers. Ik vind dat ik hier op mijn plek ben.

Je bent controversieel en hebt daardoor de afgelopen vier jaar niet overal vrienden gemaakt. Provoceer je bewust?
Ik ben de politiek ingegaan omdat ik een bijdrage wil leveren aan de samenleving. Ik vind dat je als politicus maatschappelijke vraagstukken en problemen moet durven benoemen. Je kunt dit werk niet doen wanneer je geen confrontaties aandurft omdat je bang bent dat je dan niet herkozen wordt. Het is niet mijn doel om mensen boos te maken, maar ik wil ze wel aanspreken. Maar, ik heb de waarheid niet in pacht en hoor graag andere meningen. Ik vind het daarom prima wanneer mensen het niet met me eens zijn, als ze maar met argumenten komen en niet gaan schelden.

Ben je wel eens bang?
Nee niet echt. Ik ben wel scherp en alert en niet naïef. Als je je nek uitsteekt, zijn daar risico’s aan verbonden. Dat raakt niet alleen jezelf, maar ook de mensen in je omgeving. Ik denk dat veel mensen soms onderschatten wat voor effecten de bedreiging van Wilders heeft op hem en zijn omgeving. Hij is vanaf het eerste moment na de moord op Van Gogh opgesloten. Dat is noodzakelijk, maar het is ook inhumaan

De PVV is inmiddels een belangrijke concurrent van de PvdA. De partij van Wilders haalde tijdens de verkiezingen voor het Europees parlement veel stemmen in Amsterdam, ook in Slotervaart. Hoe ga je daar mee om?
Ik heb veel contact met PVV’ers. Dat zijn echt niet allemaal moslimhaters. Het zijn over het algemeen mensen die zich storen aan criminaliteit en aan overlast. Hun ellende moet je niet relativeren. We moeten ze er bijvoorbeeld wel op wijzen dat we de criminaliteit hier met 50% terug gedrongen.

Je was het niet eens met je partijgenoot minister Van der Laan, toen hij Wilders staatsgevaarlijk noemde.

Dat klopt. We moeten Wilders niet staatsgevaarlijk noemen. Hij opereert binnen de grenzen van het democratisch systeem. Hij is niet van plan de rechtstaat omver te werpen of een bom te plaatsen. De Hofstadgroep was staatsgevaarlijk, Wilders niet. Hij is wel slecht voor Nederland. We hebben iedereen nodig, iedereen moet het gevoel hebben welkom te zijn.

‘Religieuze identiteit van moslims moet meer erkend worden’

Sinds de moord op Van Gogh speel je een prominente rol in het islamdebat. Je hebt onlangs gepleit voor een voortzetting van dit debat, anders zou er sprake kunnen zijn van een religieus drama. Dat heeft niet iedereen je in dank afgenomen.
We worden gegijzeld door angsten. We reageren vooral op radicalen als Wilders en radicalen uit de religieuze hoek. Het islamdebat is niet vanuit een positieve houding begonnen. Jarenlang, tot de eeuwwisseling, heeft religie amper op de agenda gestaan. Dat heeft er niet toe geleid dat moslims minder religieus zijn geworden. Integendeel. Jongeren zijn juist religieuzer en fundamentalistischer geworden in vergelijking met hun ouders.

Mensen hebben naast een economische, een sociale en een etnische identiteit, maar ook een religieuze identiteit. Wanneer je wilt dat iedereen optimaal burger is van Nederland en optimaal participeert, dan is de belangrijkste randvoorwaarde dat mensen het gevoel hebben dat ze erbij horen en dat ze welkom zijn met al hun identiteiten.

En zijn moslims nu niet welkom met al hun identiteiten?
Ze voelen zich niet welkom, doordat gezagsdragers niet expliciet uitdragen ´je bent welkom als moslim´, zoals we dat doen met het regenboogspeldje op onze revers waardoor homo’s weten: ik kan bij jou vrijuit praten Als je moslimjongeren spreekt, dan zeggen ze: “Ik ben geïntegreerd totdat ik zeg dat ik een moslim ben”. Ik wil dat iedereen binnen de kaders van onze rechtsstaat en beschaving, zijn of haar eigen identiteiten moet kunnen hebben. Als iemand zegt “ik ben moslim en ik ben homo” dan kan dat. Er is maar één die dat kan bepalen en dat is dat individu zelf. Niemand anders.

Hoe moet er dan aandacht worden besteed aan de religieuze componenten van een identiteit?
Door er expliciet naar te vragen en er over te discussiëren. Kinderen krijgen van huis uit mee dat zij als jonge moslims heel anders zijn dan andere kinderen. Maar op school moeten zij daar juist over zwijgen, zich verloochenen. En vervolgens komen ze in de moskeeschool en daar vieren zij weer voluit hun moslimidentiteit. Deze kinderen moeten met meerdere waarheden leven, erg verwarrend. Het is veel beter als docenten bij hun leerlingen de religieuze beleving ter sprake stellen en het ook bij de ouders aan de orde stellen. Wij moeten onze kinderen, die zelf geen positie hebben, beschermen tegen een kloof tussen thuis en school.

En dus vind jij dat er islamonderwijs in het openbaar onderwijs moet komen?
Ja. Het wetsartikel 50 geeft die mogelijkheid omdat openbaar onderwijs nooit bedoeld is als seculiere zuil. Het is juist bedoeld om toegang te bieden aan alle gezindten in plaats van een gesloten zuil te zijn. Daarmee kunnen ze concurreren met Islamitische scholen. Of met Boeddhistische scholen. Het is niet zo dat ik die andere religies niet belangrijk vind. Maar, in Amsterdam gaat het vooral over moslimkinderen.

Islamonderwijs kunnen kinderen toch ook in de moskee krijgen?
Moskeescholen vullen de behoefte aan religieuze vorming vaak verkeerd in. Kinderen dreunen hier vaak de Heilige teksten op in het Arabisch, zonder enige tekstbeleving, laat staan met enig besef van wat de Islam betekent voor actief burgerschap. Dus je moet kritisch kijken naar het pedagogische en didactisch klimaat op die Koranscholen. Als overheid heb je je niet met de religie te bemoeien, maar wel met de religieuzen. Ouders zijn natuurlijk in de eerste plaats verantwoordelijk voor het onderwijs dat ze voor hun kinderen kiezen. Maar, ze hebben niet altijd door wat de consequenties kunnen zijn van een keuze voor weekendscholen. Ik vind daarom dat je als overheid zoveel mogelijk in de openbare scholen moet aanbieden.

Je hebt ook gepleit voor meer ruimte voor orthodoxie.
Je moet staan voor de grondbeginselen van onze beschaving zoals de rechten van vrouwen en homo’s, de vrijheid van meningsuiting en het bestrijden van alle vormen van discriminatie. Ook wanneer je geconfronteerd wordt met mensen waarvan je de opvattingen niet deelt. Ik vind het essentieel in het islamdebat dat we tegen Nederlandse moslims zeggen: u bent hier welkom. Ook wanneer u orthodox bent. De prijs die orthodoxen moeten betalen, is dat ze tegen scherpe godsdienstkritiek moeten kunnen. Als het taboe af is van hun aanwezigheid, kunnen ze ook als zodanig waargenomen worden en dat kan zo maar betekenen dat zij bekritiseerd worden.

Zouden orthodoxe groepen als salafisten ook subsidie moeten krijgen?
Nee, dat is een andere kwestie. Ik pleit helemaal niet voor subsidies aan moskeeen. Aan louter het beoefenen van godsdienst geven we geen geld. Ik heb deze 3,5  jaar dat ik werk voor Slotervaart nooit enige moskee of ander religieus initiatief gesubsidieerd.

Wat vind je van Qaradawi?
Ik verwerp zijn legitimering van geweld of zelfmoordaanslagen en ik denk anders over homoseksualiteit. Dat weegt voor mij heel zwaar. Ik weet dat hij belangrijk is in de strijd tegen extremisme. Want vergeet niet dat de radicale moslims hun opvattingen geïmporteerd hebben uit het Midden-Oosten, waar het vaak tegenbewegingen waren tegen dictaturen. Quaradawi bestrijdt de import ervan. Hij zegt: hier zijn geen dictaturen, dit is een democratie en die mag je niet verwerpen. Dat was in de tijd na de moord op Van Gogh, toen ik woordvoerder was van een Marokkaanse moskeekoepel, voor de moslimjongeren een heel belangrijke uitspraak.

Qaradawi is ook een ideoloog van de Moslim Broederschap, die door sommigen extremistisch wordt genoemd.
Het is één van de vele bewegingen uit de islamitische wereld Ze zijn ooit begonnen uit verzet tegen de koloniale overheersing. In de loop der jaren zijn er heel veel afsplitsingen ontstaan, waaronder ook extremistische takken die niet geloven in dialoog en vreedzaam verzet. Radicalisering heeft zich getoond in Slotervaart, maar de onzichtbare bron zit elders. Ik weet dit als geen ander, het eerste actieplan tegen radicalisering in Nederland komt bij mij vandaan.

Ik ben tegen blinde en foute etnische loyaliteit

Je hebt veel aandacht gevraagd voor de criminaliteit van vooral Marokkaanse jongeren. Dat is je niet door iedereen in dank afgenomen.

Er is een hele grote groep die het wel goed doet. Ook in de probleemwijken zie ik ouders die keihard werken en jongeren die studeren of topsport bedrijven. Maar er zijn ook jongeren die lopen te klieren en die criminaliteit plegen. Er zijn jongeren die intimideren en op hun 20e nog niet in staat zijn om richting te geven aan hun leven en blijven hangen in slachtofferschap en in passiviteit. Dat kun je niet tolereren, dat moet je aan de kaak stellen.

En iedereen uit die groep die iets met zijn leven wil doen, maar niet weet hoe, die moet daar hulp bij kunnen krijgen. Ik zeg tegen de jongeren dat ze hier zat kansen en mogelijkheden hebben.

Je wordt soms keihard genoemd.
Zo voel ik dat zelf helemaal niet. Ik vind dat ik een eerlijk verhaal heb. En dat eerlijke verhaal daar zit wel de realiteit in dat er geen zilver en goud uit de hemel valt en dat je hard moet werken om wat te bereiken. We moeten die jongens niet zomaar entertainen, we moeten ze vertellen dat ze verkeerd bezig zijn. Het is niet zomaar zelf bedenken of je werkt of niet, meedoen is een morele vereiste . Want als zij niet presteren is dat naast een verlies voor hen zelf, ook een verlies voor de hele samenleving.

Zeker in de Marokkaanse gemeenschap is je aanpak niet altijd even goed gevallen.
Nee, maar ik ben er voor alle bewoners van Slotervaart en de issues die ik benoem zijn lokaal of landelijk van belang. Het is voor mij niet belangrijk of je zwart of wit bent. Het is mijn taak problemen te benoemen, ook wanneer er een probleem is met Marokkaanse jongeren. Ik merk dat mensen soms moeite hebben een onderscheid te maken tussen loyaliteit aan het recht en blinde etnische loyaliteit aan mensen met een zelfde achtergrond. Ik ben een felle tegenstander van blinde en foute etnische loyaliteit.

Veel Marokkaanse mensen identificeren zich met mij omdat ze me als een Marokkaanse Nederlander met een vergelijkbare achtergrond zien. In de meeste gezinnen kennen ze me. In die zin kan mijn achtergrond bijdragen aan de politieke betrokkenheid en participatie van deze groepen, en dat is altijd positief, ook als ze boos op me zijn.

Ik zie overigens wel een groot contrast tussen wat ik hoor in de media en wat ik in de wijk merk. Het is niet zo dat de hele Marokkaanse gemeenschap een hekel aan me heeft. Ik krijg ook heel veel positieve reacties van Marokkanen. Van ouders, vaders en moeders en van jongeren. En als mensen me niet begrijpen, ben ik altijd bereid tijd voor ze te maken en wil ik ze het uitleggen.

Het Marokkaanse jongerencentrum Argan in Amsterdam dreigt te verdwijnen ten gevolge van bezuinigingen op het Stedelijk Jongerenwerk Amsterdam. Moet Argan blijven?
Ja, dat vind ik wel. Mits Argan vormende debatten blijft organiseren, over actief burgerschap en over wees de architect van je eigen geluk. De Marokkaanse gemeenschap is niet verantwoordelijk voor de wandaden van anderen, maar ik vind dat je die Marokkaanse gemeenschap wel moet betrekken bij de oplossing van problemen. Ik vind dat Argan het vaak beter doet dan de Balie wanneer het gaat om het initiëren van debatten en het bereiken van bepaalde groepen jongeren.

Je bent 5 jaar geleden bekend geworden als bestuurslid en woordvoerder van de UMMAO, de Unie van Marokkaanse Moskeeën in Amsterdam en Omstreken. Waarom was je voor die organisatie actief geworden?
We hadden met een paar mensen de hoop de bestuurlijke kracht van moskeeorganisaties te kunnen verbeteren. We wilden werken aan het formuleren van visie en missies voor deze moskeeën. Daarnaast vonden we dat er bijvoorbeeld wat moest gebeuren aan de kwaliteit van het koranonderwijs en de positie van de imam.

We zagen ook dat Turkse moskeeën vaak veel verder waren dan de Marokkaanse. In Turkse moskeeën wordt er voor de mensen veel meer ruimte geboden om van alles met elkaar te doen, niet alleen religieus, maar ook sociaal. De gemiddelde Marokkaanse moskee komt meestal niet veel verder dan het faciliteren van de gebeden. Marokkaanse moskeeën zouden heel belangrijk kunnen zijn voor de mensen, maar ze schieten tekort. En dat doen ze helaas nog steeds. Niemand ontkent dat overigens, ook de zittende besturen niet, maar in de praktijk wordt er te weinig vooruitgang geboekt. De moskeeën hebben mensen nodig die zich bewust zijn van hun positie, die weten waar ze naar toe willen en met wie ze dat willen doen.

Je moeder is overleden toen je 3 was. Zou ze trots op je zijn?
Ik denk het wel, maar ik denk dat ze zich ook zorgen over me zou maken. Net als mijn vader. Ik denk dat hij er ook wel stiekem trots was dat ik een bepaalde positie heb verworven. Hij wilde vroeger dat ik een goede automonteur zou worden. Voor mijn vader en zijn generatiegenoten is de politiek namelijk niet te vertrouwen. In Marokko werd politiek geassocieerd met geheime diensten, verdwijningen en corruptie. Vanuit die context kijken ze naar de Nederlandse politiek.

Waar ben jij trots op?
Ik denk dat we hier in Slotervaart hebben laten zien dat je wijken veiliger kunt maken. We hebben in hoog tempo de stedelijke vernieuwing doorgevoerd, we hebben ouders aangesproken, hebben programma’s op het terrein van religieuze identiteit ontwikkeld en krachten gemobiliseerd die het debat over islam op een moderne manier voeren, zoals de poldermoskee en straks de moskee op het Staalmanplein.

Heb je ergens spijt van?
Nee, niet echt. Ik heb wel veel geleerd.

Waar heb je van geleerd?
Dat hou ik liever voor mezelf.

Wat zijn je ambities voor de komende 4 jaar?
De opgave in Nieuw-West is niet wezenlijk anders dan in Slotervaart. Als ik gekozen word, wil ik me de komende 4 jaar inzetten voor een fatsoenlijk huis voor iedere bewoner. Veiligheid is belangrijk, maar ik wil ook de onderwijskansen vergroten van kinderen die een extra duwtje nodig hebben. Ik wil de middenklasse die er nu is vasthouden en voorkomen dat ze de buurt uit trekken.

Zijn er dingen waar je spijt van hebt?
Nee, niet echt. Ik heb wel veel geleerd.

Waar heb je van geleerd?
Dat hou ik liever voor mezelf.

Wat zijn je ambities voor de komende 4 jaar?
De opgave in Nieuw-West is niet wezenlijk anders dan in Slotervaart. Als ik gekozen word, wil ik me de komende 4 jaar inzetten voor een fatsoenlijk huis voor iedere bewoner. Veiligheid is belangrijk, maar ik wil ook de onderwijskansen vergroten van kinderen die een extra duwtje nodig hebben. Ik wil de middenklasse die er nu is vasthouden en voorkomen dat ze de buurt uit trekken.

Tekst:Ewoud Butter

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s